1908 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000

1908-1920

Στις αρχές του 20ου αιώνα ο Γιώργος Καλαφάτης, συνεπαρμένος από το ποδόσφαιρο που κυριαρχούσε ως παιχνίδι στις αθηναϊκές αλάνες αποφάσισε μαζί με την παρέα του , στις 3 Φεβρουαρίου 1908, να ιδρύσουν μία ομάδα που έμελλε να γίνει η σημαντικότερη της Ελλάδας. Ο Ποδοσφαιρικός Ομιλος Αθηνών γεννήθηκε και μερικά χρόνια αργότερα θα μετονομαζόταν σε Παναθηναϊκό Αθλητικό Όμιλο.

...Στα τέλη του 1910, το όνομά της ομάδας έγινε Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος (ΠΠΟ) και στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Αγωνιστικός Όμιλος (ΠΠΑΟ). Στα μέσα 1910, εντάχθηκαν στον ΠΠΟ ο Λουκάς Πανουργιάς κι ο Απόστολος Νικολαΐδης, δύο προσωπικότητες που σημάδεψαν με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο την ιστορία του Παναθηναϊκού. Τα αρχικά χρώματα του Συλλόγου ήταν το κόκκινο και το λευκό. Πολύ σύντομα, από το 1911 και μετά, επιλέχθηκε το πράσινο χρώμα. Τα πράγματα εκείνη την εποχή για την ομάδα δεν ήταν καλά.


Τα οικονομικά ήταν σε μαύρο χάλι κι οι προσπάθειες να συντηρηθεί ο Σύλλογος ήταν συγκλονιστικές. Οι Βαλκανικοί πόλεμοι που έφεραν την Ελλάδα και τους συμμάχους της απέναντι στους Τούρκους επηρέασαν τους πάντες, μάλιστα η περίοδος από το 1912 μέχρι το 1918 χαρακτηρίστηκε "νεκρά" για τη πατρίδα μας. Το χειμώνα του 1912 τα γυμναστήρια κι οι αθλοπαιδιές άρχισαν να κλείνουν το ένα μετά του άλλου, αφού νεολαίοι και γυμναστές επιστρατεύονταν. Η ΣΤ' γενική συνέλευση του Π.Π.Ο ,που συγκλήθηκε στο σπίτι του Καλαφάτη, έγινε μέσα σε πολύ βαριά ατμόσφαιρα.


Το οικονομικό ήταν ο μεγάλος βραχνάς του Ομίλου κι η κατάσταση γινόταν χειρότερη με τη χώρα σε προετοιμασίες πολέμου. Από τα μέσα του Σεπτέμβρη ο τόπος είχε κυρήξει γενική επιστράτευση. Ο γραμματέας, Δημήτρης Δουκάκης εξέθεσε την κακή κατάσταση του ομίλου και ζήτησε τη γνώμη της συνέλευσης που καλούσε να απαντήσει στο ερώτημα..."ανασύσταση ή διάλυση του Συλλόγου". Ο κίνδυνος να βάλει...λουκέτο ο Παναθηναϊκός ήταν ορατός, αλλά η απόφαση της συνέλευσης ήταν θαρραλέα,  αφού παμψηφεί πέρασε η ανασύσταση του συλλόγου.    


...Το 1918, η διοίκηση αποφάσισε να καθιερώσει ως έμβλημα το τριφύλλι. Ήταν μία εισήγηση του διακεκριμένου αθλητή ,αργότερα παράγοντα της ομάδας, Μιχάλη Παπάζογλου.  Εκείνη τη χρονιά στρατεύονται πολλά μέλη του ΠΠΟ (λόγω του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου) κι ο Σύλλογος βρίσκεται χωρίς το δικό του γήπεδο. Ο Γιώργος Καλαφάτης κι οι συναθλητές του αναγκάστηκαν να παρατήσουν το ποδόσφαιρο και ν'ασχοληθούν με τις αθλοπαιδιές και άλλα σπορ, βρίσκοντας καταφύγιο στο γυμναστήριο Κωνσταντινίδη, επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Η νοσταλγία του Καλαφάτη να παίξει ποδόσφαιρο τον έκανε να ξεκινήσει την αναζήτηση του χώρου που θα στέγαζε το νέο γήπεδο του Συλλόγου.


Σε μια συνάντηση του Καλαφάτη μ' ένα βοσκό έξω από τις φυλακές Αβέρωφ στη Λεωφόρο, ο ιδρυτής του συλλόγου συνέλαβε την ιδέα δημιουργίας γηπέδου εκεί, ακούγοντας τον κτηνοτρόφο να του λέει ότι είχε νοικιάσει από τον Δήμο τον τεράστιο και δεντροφυτευμένο εκείνο χώρο, προκειμένου να βόσκει τα ζώα του. Ο Καλαφάτης παίρνοντας ιδέες, δεν έχασε χρόνο κι επικοινώνησε με τον δήμαρχο, Γεώργιο Τσόχα (που στο παρελθόν είχε διατελέσει και πρόεδρος του Ομίλου) ζητώντας του να παραχωρηθεί στον ΠΠΟ ο χώρος. Η απάντηση του πρώτου πολίτη της Αθήνας, ήταν καταρχάς αρνητική.


Ο Καλαφάτης πείσμωσε και κατέφυγε στα ...μεγάλα μέσα, συγκεκριμένα κατάφερε να πείσει τον διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης, κ. Χατζόπουλο (μέλος του Συλλόγου) ν' ασκήσει όλη του την επιρροή στον πρίγκιπα Νικόλαο (συνδεόταν με στενή φιλία με τον Γεώργιο Τσόχα), ώστε να πειστεί η δημοτική αρχή να παραχωρήσει την έκταση της Λεωφόρου στον Σύλλογο. Το 1919 οι προσπάθειες του ιδρυτή του ΠΑΟ έφεραν αποτέλεσμα, με την έκταση να παραχωρείται στο μεγαλύτερο σωματείο της χώρας. Λίγους μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1920 ο Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος αλλάζει ονομασία. Προσθέτει τη λέξη "Αγωνιστικός" κι ενημερώνει την ανώτερη αθλητική αρχή για την μεγάλη εκείνη αλλαγή: παύει να είναι αποκλειστικά ποδοσφαιρικός σύλλογος κι αρχίζει να καλλιεργεί και τον κλασικό αθλητισμό, κάτι που χαιρετίστηκε με θέρμη. Το νέο τμήμα στίβου του συλλόγου κάνει τους καλύτερους αθλητές του Πανελληνίου (μεγάλη δύναμη της εποχής) ν' αποχωρήσουν από την Κυψέλη και να ενταχτούν αποκλειστικά στον ΠΠΑΟ.              
 

Γιώργος Καλαφάτης
Αρχισε να ασχολείται από πολύ μικρός με τον αθλητισμό και διακρίθηκε ως αθλητής της Εθνικού ΓΣ και του Πανελληνίου. Πρωτοστάτησε στην εισαγωγή του ποδοσφαίρου στη χώρα μας, σε μία εποχή που το άθλημα ήταν παντελώς άγνωστο. Υπηρέτησε την ομάδα ως διοικητικός παράγων, προπονητής και ποδοσφαιριστής. Γεννήθηκε το 1890 στην Αθήνα και από μικρός διακρίθηκε στον κλασσικό αθλητισμό.Ήταν αθλητής στίβου και ποδοσφαίρου του Πανελληνίου Γ.Σ. Σε ηλικία 16 ετών μυήθηκε στο ποδόσφαιρο και το 1908 αποφάσισε να ιδρύσει έναν νέο ποδοσφαιρικό Σύλλογο. Στις 3 Φεβρουαρίου εκείνου του έτους, πραγματοποιήθηκε στο Πεδίον του Άρεως η ιδρυτική συγκέντρωση του Ποδοσφαιρικού Ομίλου Αθηνών που το 1924 μετονομάστηκε σε Παναθηναϊκό Αθλητικό Όμιλο.Ο Γιώργος Καλαφάτης σπούδασε γιατρός και ακολούθησε στρατιωτική καριέρα συμμετέχοντας στους Βαλκανικούς πολέμους και στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, φτάνοντας μέχρι τον βαθμό του υποναυάρχου. Εκπροσώπησε την Ελλάδα στους Πανσυμμαχικούς αγώνες του 1919 στο Παρίσι και στην συνέχεια αφοσιώθηκε στην ανάπτυξη όλων των αθλημάτων του Παναθηναϊκού. Στις 19 Φεβρουαρίου του 1964 άφησε την τελευταία του πνοή στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών σε ηλικία 74 ετών.

Αγγελος Μεσσάρης
Το πρώτο μεγάλο αστέρι της ομάδας του τριφυλλιού, αγωνιζόταν στη θέση του μέσα δεξιά, ο Άγγελος Μεσσάρης, έμαθε τα μυστικά της μπάλας στο Κέιπ Τάουν της Ν. Αφρικής όπου μεγάλωσε, γεννημένος από Έλληνες μετανάστες το 1910. Στην Αθήνα ήρθε το 1924, ξεκίνησε να παίζει μπάλα στο Γουδή μέχρι που πήγε στον Παναθηναϊκό το 1928. Αν και αγωνίστηκε ελάχιστα χρόνια, κατάφερε να φτιάξει έναν απαράμιλλο ποδοσφαιρικό μύθο από εκείνους που χτίζουν τις ιστορίες των συλλόγων. Είπε "αντίο" στο ποδόσφαιρο σε ηλικία είκοσι δύο χρονών για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο. Στη σύντομη αλλά ανεξίτηλη παρουσία του στα γήπεδα πέτυχε 52 γκολ και πέρασε στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες μορφές του Παναθηναϊκού. Το 1930 ανακηρύχθηκε πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος, σταμάτησε τη μπάλα το 1932. Έφυγε από τη ζωή το 1978, έχοντας πάρει ένα πρωτάθλημα, παίζοντας και στην εθνική ομάδα 4 φορές, σκοράροντας δις. Ο μεγαλύτερος παίκτης που ανέδειξε ο σύλλογος προπολεμικά!


Απόστολος Νικολαϊδης
Μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του Παναθηναϊκού, με εξαιρετικές επιδόσεις στον στίβο, το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ και το βόλεϊ. Η πρώτη του επαφή με την ομάδα έγινε το 1914 και έκτοτε η προσφορά του στον σύλλογο υπήρξε πολυτιμότατη. Ο Νικολαΐδης αγάπησε τον Παναθηναϊκό. Κατέφερε να ανταποκριθεί άριστα σε όλα τα επίπεδα. Είτε σαν αθλητής, είτε σαν παράγοντας, είτε μετέπειτα σαν πρόεδρος, στιγμάτισε την εποχή με την παρουσία και τις αποφάσεις του. Φυσιογνωμία πολυσήμαντη, με διακρίσεις και εκπληκτικές επιδόσεις στον Στίβο, στο ποδόσφαιρο, στο μπάσκετ ακόμη και το βόλεϊ! Στον Παναθηναϊκό ήρθε το 1914 και αγωνίσθηκε σαν σέντερ χαφ για μεγάλο διάστημα. Κατέκτησε τίτλους και οδήγησε την ομάδα σε επιβλητικές νίκες. Προς το τέλος της ποδοσφαιρικής του καριέρας αγωνίστηκε στα μπακ. Διέπρεψε εξίσου καλά και εξασφάλισε την ηγετική βαρύτητα στα μετόπισθεν. Για μεγάλο διάστημα μάλιστα, διετέλεσε και προπονητής του ποδοσφαιρικού τμήματος, καθοδηγώντας με πολύτιμες συμβουλές τις μετέπειτα γενιές των πρωταθλητών. Τα πήγε εξίσου καλά και σαν διοικητικός παράγοντας. Επί σειρά ετών ήταν ο άνθρωπος που έπαιρνε τις σημαντικότερες αποφάσεις. Σταθερά στο Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου, ανακηρύχτηκε πρόεδρος και κατάφερε να οδηγήσει στον πρωταθλητισμό περισσότερα από 20 αθλητικά τμήματα! Συνέβαλλε στην ενεργοποίηση του Ομίλου σε πολλά σπορ , παρουσιάζοντας πρωτοποριακή δράση για τα ελληνικά δεδομένα. Από το 1928 όταν και ολοκλήρωσε την αθλητική του καριέρα, είχε τον πρώτο λόγο στα διοικητικά του Α.Ο κατέχοντας συνήθως τη θέση του γενικού γραμματέα. Αποτέλεσε τον "εγκέφαλο" του Παναθηναϊκού , μέχρι το 1979 και τα χρόνια του επαγγελματισμού στο ποδόσφαιρο, όταν και παρέδωσε τη σκυτάλη στον Όμιλο Βαρδινογιάννη. Οι φίλοι του Παναθηναϊκού δεν παρέλειψαν να τιμήσουν τον Απόστολο Νικολαΐδη, δίνοντας το όνομα του στο ιστορικό γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Η έδρα του συλλόγου φέρει το όνομα του για την τεράστια προσφορά του στον σύλλογο και το ελληνικό αθλητισμό γενικότερα. Ο Νικολαΐδης ανδρώθηκε σε αυτό το γήπεδο, κυριάρχησε, αναδείχθηκε πρωταθλητής, πρόεδρος. Είναι το ιστορικότερο γήπεδο της χώρας, έχοντας ανεγερθεί το 1922. Ήταν επίσης, το πρώτο γήπεδο που τοποθετήθηκαν κερκίδες, προβολείς, γκαζόν και πίνακας του σκορ. Όλα, έπειτα από απόφαση ποιου άλλου: Του Απόστολου Νικολαΐδη!